Trump ve Netanyahu bunu da başaramadı

İsrail Başsavcısı Avichai Mandelblit, 2019’da Başbakan Binyamin Netanyahu hakkında üç ayrı yolsuzluk dosyasında, “rüşvet, emanete ihanet ve kişisel amaçlar için görevi kötüye kullanma” suçlamalarıyla dava açılmasını talep etmişti. Görevdeyken yargılanan ilk İsrail başbakanı olarak tarihe geçen Netanyahu’nun ilk duruşması 24 Mayıs 2020’de görülmüştü. Netanyahu, bu süreçte birkaç kez hakim karşısına çıkmıştı. Bazı ifade işlemleri ise “güvenlik ve siyasi” gerekçelerle ertelendi.

İlginizi Çekebilir

New York Times gazetesinin konuyla ilgili doğrudan bilgiye sahip iki üst düzey İsrailli yetkiliye atıfta bulunan haberine göre, İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, yaklaşık altı yıldır yargılanan Netanyahu’nun af talebine doğrudan bir yanıt vermek yerine, bir anlaşmaya varılmasını tercih ediyor. Gazete, Herzog’un şu anda Netanyahu’nun affından ziyade, birliği sağlamaya odaklandığını vurguladı.

Önce uzlaşma

İsrail merkezli Jerusalem Post gazetesi de, Cumhurbaşkanlığı Ofisi’nin bu konudaki açıklamasına yer verdi ve “Birçok kez belirttiği gibi, Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, Başbakan Netanyahu aleyhindeki davalarda taraflar arasında bir anlaşmaya varılmasını uygun ve yerinde bir çözüm olarak görmektedir” değerlendirmesini aktardı. İsrail Cumhurbaşkanlığı, bir anlaşmaya yönelik müzakerelerin, taraflar arasında uzlaşmaya yönelik çabaların bir parçası olduğunu vurgulayarak, “Bu nedenle Cumhurbaşkanı, af talebine geçmeden önce, mahkeme dışında taraflar arasında bir anlaşmaya varılması için çaba harcanması gerektiğine inanmaktadır” ifadelerini kullandı.

Trump sıkıştırıyor

Herzog, bir süredir ABD Başkanı Donald Trump’tan gelen yoğun “af baskılarının” yanı sıra ülke içindeki derin siyasi bölünmelerle boğuşuyor. Trump, göreve geldiğinden bu yana Başbakan Netanyahu adına sürece müdahale ederek, Herzog’u birkaç kez af çıkarmaya çağırmış, hatta sert dille eleştirmişti. Son olarak mart ayında İsrail Cumhurbaşkanı’na yeniden seslenerek, “Cumhurbaşkanı (Herzog) bugün (İsrail Başbakanı) Bibi’ye (Binyamin Netanyahu) af vermeli. Bibi’nin aklında İran’la savaşmaktan başka bir şey olmasını istemiyorum” ifadelerini kullanmıştı. Trump ayrıca, Herzog’un af çıkaracağını kendisine beş kez söylediğini, ancak sözünü yerine getirmediğini de öne sürmüştü.

Muhalefet karşı çıkıyor

Gerek ABD Başkanı Trump’ın af talebi gerekse de İsrail Başbakanı’nın bizzat yaptığı af başvurusu, hem halktan hem de muhalefetten büyük tepki görmüştü. Muhalefet, ABD Başkanı’nın Herzog’dan af isteyerek ülkenin iç işlerine karıştığını kaydederken, affın kabul edilebilmesi için istifa, suçun kabulü veya pişmanlık gibi koşulların yerine getirilmesi gerektiğini savunmuştu. Netanyahu’nun af başvurusunun ardından ise geçen yılın sonlarında gösteriler düzenlenmiş; protestocular, af talebinin yargı bağımsızlığı üzerinde etkisi olabileceği endişesini dile getirmişti.

İran’a yönelik saldırıdan bekledikleri sonucu alamayan ABD Başkanı Trump ve İsrail Başbakanı Netanyahu, bir konuda daha başarısız oldu: Trump’ın talebine ve sıkça dile getirmesine rağmen İsrail Başbakanı Netanyahu hakkındaki yolsuzluk davasında af çıkmayacağı bildirildi

Herzog’un planı ne?

İsrail Cumhurbaşkanı Herzog’un bu konuda izlemek istediği süreç, Cumhurbaşkanlığı himayesinde devlet savcılığı, başsavcılık ve Netanyahu’nun avukatları arasında gayriresmi görüşmeler yürütülmesini içeriyor.

İstifası gerekiyor

Hukuk uzmanları, olası bir savunma anlaşmasının genellikle suçun kabulünü ve Netanyahu’nun kamu görevinden istifasını içermesi gerektiğini belirtse de, İsrail Başbakanı şimdiye kadar suçlamaları reddederek siyaseti bırakma niyetinde olmadığını gösterdi. Ayrıca Adalet Bakanlığı Af Dairesi, Netanyahu suçunu kabul etmediği veya istifa etmediği sürece bir af kararı için yasal zemin bulunmadığını belirtiyor.

Öte yandan Herzog’un müzakere yoluyla anlaşmaya varılmasını tercih etmesi yeni bir şey değil. Netanyahu’nun davasını srail kamu hayatındaki açık yaralardan biri olarak ele alan Herzog, konunun, ülkenin zaten yıpranmış olan toplumsal dokusunu daha da zedelemeden çözülmesini istediğini belirtmişti. Herzog’un af yetkisi bulunuyor ancak böyle bir adım için, tamamlanmış bir yasal süreç veya en azından açık yasal koşulları karşılayan bir talep olması gerektiği belirtiliyor.